Interview - Rudi Vranckx

Eind maart ben je in Ter Dilft te gast voor de muziektheaterproductie Door de ogen van. Wat heeft jou doen besluiten om vrouwen – moeders en meisjes – als protagonisten te kiezen?

— De wereld van oorlog en conflict lijkt vooral een mannenwereld te zijn. Maar in de voorbereiding van deze nieuwe voorstelling stond ik daar plots bij stil en besefte ik dat alle verhalen die ik op de ene of andere manier vertelde of die mij bijgebleven waren, vaak van sterke of opmerkelijke vrouwen zijn. Toen dacht ik: ‘Tiens, ik zie de wereld door mijn ogen maar eigenlijk ook door de ogen van die vrouwen’.

En wat is daar zo treffend aan?

— Tekenend is dat wij vaak vanuit het cliché vertrekken van de vrouw als martelares, de rouwende moeder, de mater dolorosa. Maar feitelijk is de vrouw veel meer. Ik heb sterke vrouwen gezien die mee het verschil maken en zich verzetten. Maar ook vrouwen die schurk zijn en dezelfde gruwel veroorzaken als mannen. In wezen zijn vrouwen niet anders maar geven ze voor mij een meerlagige dimensie aan oorlog en conflict.

We hebben vandaag een volledige doorloop gedaan met de muzikanten en dan zie je zeer uiteenlopende vrouwen en meisjes passeren. Er is een jong meisje van 6 in Gaza bijvoorbeeld – Hind Rajab – die de gruwel ondergaat. We laten haar stem letterlijk klinken door een stukje uit de film (The Voice of Hind Rajab) te integreren. Kinderen zijn in eerste instantie altijd slachtoffer. Daartegenover staat dan weer de stem van de Iraakse moeder Um Wahida. Zij vertelt mij in het gesprek dat ik met haar had een vijftal jaren geleden, dat haar hart dood is. Zij vindt haar vertier in het opjagen en vermoorden van haar tegenstanders. Dat was een heel vreemde ervaring. Ik had een afspraak met haar en voelde mij zelf niet bedreigd. Ze nam mij mee op haar tocht en liet mij zien wat ze allemaal deed: absolute gruwel, precies out of darkness… (wordt even stil en staart voor zich uit)

Er is ook een portret van een rapster, een ‘gapster’ noemen ze dat. Een jonge Afghaanse vrouw die bij wijze van protest rapt maar is moeten vluchten omwille van de Taliban. Dat zijn profielen, figuren die je daar niet verwacht.

Bij de huidige protesten in Iran zijn jonge vrouwen ook opvallend aanwezig…

— Voilà, misschien ga je in de voorstelling wel iets van Iran zien. Ik surf altijd zo tussen geschiedenis en actualiteit. Door de ogen van de vrouwen gaan we langs de wereldgeschiedenis van onze waanzinnige wereld van de voorbije 5 à 10 jaar. Maar ik wil wel mee met wat nu gebeurt.

Wat is de rol van muziek in dit verhaal? Je staat trouwens met vier straffe muzikanten op het podium.

— De muziek drijft het verhaal mee vooruit, het is niet zomaar een muziekje bij een praatje. Ik heb getuigen kunnen interviewen wiens verhalen mij enorm pakten – meisjes die uit Marioepol ontsnapt zijn na de belegering in Oekraïne. Dan spelen we uiteraard Last train from Marioepol van Suzanne Vega.

Hoe belangrijk is muziek voor jou persoonlijk?

— Heel belangrijk. Muziek speelt altijd op een of andere manier in mijn hoofd. Muziek hangt ook vast aan momenten die heel intens waren in mijn leven.

De muzikanten die je verzamelde zijn van divers pluimage. Fascinerend om te horen hoe dat werkte...

— Je hebt de iets oudere garde, dat is Wigbert, Serge Feys en ikzelf en de jongere met Lara Chedraoui en Gertjan Van Hellemont. En die vinden elkaar vanuit eenzelfde mate van verontwaardiging. Want wat songwriters doen en wat ik met mijn verhalen breng, is eigenlijk je onmacht vertalen. En je hoopt op die manier in het hoofd van mensen door te dringen. De muziek brengt een emotionele laag aan, je neemt mensen mee langs een impressie van oorlog in deze wereld en hoe vrouwen, meisjes daar op heel verschillende manieren mee omgaan. Dat is iets anders dan dat je met een lezing voor een publiek van ondernemers of leerkrachten gaat staan.

Breng je een boodschap met deze voorstelling?

— Ja! Hm, dat klinkt groot he… Maar ze is vanuit de buik ontstaan. We leven niet alleen in een wereld van chaos maar ook in een waanzinnige wereld. ‘Speak up!’, we mogen niet zwijgen over wat zich afspeelt. Dat is het eigenlijk.