Interview - Johan Sabbe & Kris Matthynssens

Kris opent het gesprek met goed gespeelde ernst: ‘Het waait hier stevig, daar zullen we rekening mee moeten houden voor onze partituren’. Ingehouden lach bij beide heren en de spreekwoordelijke ‘frank’ die net iets te laat valt bij de interviewer van dienst. De sfeer zit er meteen goed in.

Soundpainting, wat houdt dat precies in? Wat mogen we ons daarbij voorstellen, duidelijk geen partituren?

— Johan: Soundpainting is een gebarentaal om live te componeren die zich niet alleen naar muzikanten richt maar ook naar dichters, zangers, dansers, acteurs, beeldend kunstenaars, kortom naar iedereen die op een podium iets kan betekenen. Het ontstaan voert ons terug naar Woodstock in het New York van de jaren ’70. Walter Thompson die op dat moment een eigen orkest leidde, ontwikkelde spontaan vanuit de interactie met zijn muzikanten een geheimtaal die hij later prijsgaf en zelf begon te verspreiden. Meer en meer mensen waren geïnteresseerd omdat het artistiek en pedagogisch heel interessant was. Ondertussen zijn er duizenden soundpainters over heel de wereld.

— Kris: Overal wordt die taal gebruikt en overal is die hetzelfde. Dat is anders dan bij ‘gewone’ gebarentalen want die zijn altijd anders, die verschillen van regio tot regio.

Hoe zijn jullie als klassiek geschoolde muzikanten op dit pad gekomen?

— Johan: Ik ben geen klassiek geschoolde muzikant, ik kom uit de wereld van de improvisatie en de jazz. Kris is dat wel (knikt bevestigend) maar
is tegelijk gespecialiseerd in hedendaagse muziek. In 2011 hoorde ik dat er zoiets bestond als een muzikale gebarentaal. Ik ben bovendien altijd
geïnteresseerd geweest in het samenbrengen van muzikanten en artiesten met een compleet verschillende achtergrond of die soms weinig  ervaring hebben. Ik contacteerde Walter Thompson, volgde les bij hem en ondertussen zijn we goed bevriend geraakt.

Ook ensemble Safety Last is samengesteld uit artiesten van divers allooi?

— Johan: Ja, absoluut. Loeke is zangeres en dichteres en ze is ook gitarist bij Maria Iskariot, dé punkgroep van het moment in België, Laurens is
jazzdrummer maar speelt ook bij Kapitein Winokio.

— Kris: Flor zit vooral in de folkwereld en fluitiste Nathalie komt uit de hedendaagse klassiek net als accordeonist Suzanne Peeters en ikzelf als altviolist.

— Johan: Dirk speelt viola da gamba en bevindt zich in de barok maar voelt zich ook thuis in de hedendaagse muziek. Ante is eigenlijk popzangeres en gespecialiseerd in synthesizer. Ik breng dat samen en creëer unieke klankwerelden.

— Kris: En dan is er nog Kobe uit de video- en filmwereld. Hij maakt vooraf beelden op locatie waarvan hij denkt dat ze interessant kunnen zijn om tijdens de voorstelling mee te spelen. Want hij improviseert mee, he.

— Johan: Hij heeft een heleboel beelden waarmee hij inspeelt op wat wij doen en op wat hij in de omgeving voelt. Dat is dan op zijn beurt weer inspirerend voor mij. Het is aan mij – als je voor het orkest staat – om alles te verbinden met elkaar.

De naam van jullie ensemble, Safety Last, vanwaar komt die?

— Johan: Het orkest is ontstaan op vraag van De Bijloke om de film Safety Last, de geweldige klassieker uit 1923 van Harold Lloyd, live te begeleiden. Tegelijk zochten we een naam voor het kersverse ensemble en bedachten dat de titel van de film eigenlijk ook de perfecte
samenvatting was van onze filosofie: ‘op het koord zonder vangnet’. We zoeken bewust het risico op want op het moment dat het veilig wordt, doen we het niet meer.

— Kris: We hebben die film zo’n keer of zes gedaan en we zijn zes keer anders begonnen.

— Johan: Het enige dat werkt, is echt aan de slag gaan met wat de artiesten mij op dat moment geven en dat verbinden.

Jullie nieuwste project draagt de titel Landscapes en jullie gaan het hier op de oever van de Schelde aan de voet van Outcrop vertolken. Vanwaar die landschappelijke insteek?

— Johan: We hebben onszelf een doel opgelegd, namelijk ‘we werken met de omgeving’. We willen echt live een compositie creëren die zich ent op de specifieke locatie. Je hebt hier de historiek van de site met een stuk Schelde met een getijdenwerking, da’s niet de Schelde zoals in Gent. Hier opent de rivier zich en wordt deel van het landschap waar ze ook kan overstromen. Je ziet dat zo voor je… Water - ik ben zelf van de kust, ik ken dat heel goed – is tegelijkertijd iets heel rustgevends maar ook iets dreigends. 

Inderdaad, dit gebied ademt water, dat is een zegen maar het kan in no time een hel zijn. Dat bewustzijn willen we met het kunstwerk van Gijs Van Vaerenbergh op symbolische wijze zichtbaar maken. Outcrop verbeeldt het topje van de (ijs)berg en is tegelijk een originele ontmoetingsplek of halte om de natuur te ervaren.

— Johan: De confrontatie van het landschap met de strakke lijnen van het kunstwerk, vind ik heel mooi. Het wordt wel een uitdaging, hier in openlucht spelen. Dat is helemaal anders dan in de intimiteit van een concertzaal waar elk detail tot zijn recht komt. Met Walter Thompson trad ik ooit op in een Spaans toeristenresort en dacht voor aanvang: ‘Hoe gaat hij dit doen?’. Mensen kwamen terug van het strand, er was geen zittend publiek én het was toch vrij experimenteel wat we deden. Op de ene of andere manier was er iets dat de mensen fascineerde, plots hadden we daar een heel publiek rond ons…

— Kris: Dat is net de kracht van de soundpainter, dat hij direct kan inspelen op het moment.

— Johan: Kijk eens aan (hij wijst, er komen net fietsers voorbij op de dijk), ik zou nu kunnen zorgen dat het ensemble stil speelt en hoe dichter ze komen, hoe luider het gaat.

Over instant creativiteit gesproken! Landscapes at the Outcrop wordt sowieso een unieke ervaring. De soundpainter/ dirigent en zijn altviolist hebben er alvast heel veel goesting in.