Interview - Griet Ivens & Eugeen Van lent

Hoe is het allemaal begonnen?

— Eugeen: De eerste ideeën voor het cultuurcentrum dateren van begin jaren ’70. Bornem was toen een relatief kleine gemeente met een bloeiend verenigingsleven. Jeugdhuis Kadee met zijn verschillende hobbyclubs onder leiding van Luc De Ryck was bijvoorbeeld heel actief, net als de cultuurkring met Juliaan Maerevoet.

— Griet: In die periode kwam een jong gemeentebestuur aan de macht met een ambitieuze burgemeester: Jozef Van Eetvelt. Ze hadden verschillende grote projecten in Bornem voor ogen: een kinderboerderij, gemeentelijk zwembad, sport- en recreatiecentrum en cultureel centrum. Die ambitie en de in die tijd beschikbare subsidies zijn achteraf een grote troef gebleken voor de verdere plannen.

— Eugeen: Tussen 1973 en 1976 werd de gemeentelijke basisschool verbouwd tot cultureel centrum. Vanaf 1976 was het voor mij als directeur een uitdaging dat nieuwe ‘glazen’ huis een plaats te geven binnen het verenigingsleven in - de intussen grotere fusiegemeente - Bornem. Omdat er in de regio een beperkt cultureel aanbod was, waren er echter wel wat mogelijkheden. We haalden grote namen naar Bornem: Liesbeth List, Ramses Shaffy, Mechels Miniatuur Theater… Het publiek reageerde enthousiast, net als het gemeentebestuur.
De eerste jaren moesten we de polyvalente zaal elke keer transformeren tot theater- of concertzaal, soms voor 700 man. Omdat die situatie onhoudbaar was, bouwden we begin jaren ’80 Cinema Palace om tot theaterzaal Den Boomgaard. Uiteindelijk is er in 1992 een volwaardige schouwburg met 500 plaatsen gekomen.

— Griet: Ter Dilft was 1 van de eerste 10 culturele centra in Vlaanderen. Al snel kwam er een erkenning als gemeentelijk cultureel centrum, later als regionaal centrum. Als pionier heeft Ter Dilft het lokaal cultuurbeleid in Vlaanderen mee vormgegeven.

Hoe kijken jullie terug op 50 jaar Ter Dilft?

— Eugeen: De eerste periode was vooral een groeiperiode, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Die groei was alleen maar mogelijk omdat er ruimte was, zowel qua infrastructuur, personeel als financieel.

— Griet: Die ruimte is nu minder vanzelfsprekend. In Bornem is er bewust geïnvesteerd in cultuur en daar plukken we nog altijd de vruchten van. We moeten ons nu op alle beleidsniveaus wel meer bewijzen voor financiële ondersteuning. Gelukkig is Ter Dilft een sterk merk en zijn we met onze programmatie een ambassadeur voor de gemeente Bornem.

— Eugeen: De fierheid van de Bornemnaar op zijn gemeente straalde vroeger ook echt af op Ter Dilft.

— Griet: Die fierheid en enthousiaste reacties zien we nu nog steeds bij publiek en artiesten die hier over de vloer komen. Dat helpt ons ook om een artistiek netwerk op te bouwen. We worden vaker betrokken bij het inhoudelijke verhaal van artiesten en we kunnen ons publiek meenemen in een soms iets uitdagender aanbod.

— Eugeen: Zo heeft klassieke muziek bijvoorbeeld zijn plek in het programma gekregen dankzij Bornemse topmuzikanten Walter Boeykens en Liebrecht Vanbeckevoort.

— Griet: En dat aanbod wordt nog altijd geapprecieerd. Wij doen gelijkaardige inspanningen voor hedendaagse dans. Het is fijn om te zien dat Eastman van Sidi Larbi Cherkaoui hier komt repeteren en dat ze hun voorstellingen aanpassen om ze toch maar in Ter Dilft te kunnen spelen.

Wat is voor jullie de rol van Ter Dilft?

— Griet: De link met de lokale gemeenschap is voor Ter Dilft zeer belangrijk. Maar we zijn ook een regionaal cultuurcentrum. Het is een uitdaging om de professionaliteit waarmee we een regionaal publiek trekken ook lokaal te verankeren.

— Eugeen: Het verenigingsleven was vroeger veel uitgebreider en actiever. Daar speelde je als cultuurcentrum op in. Nu is de situatie anders: de populatie wordt ouder, mensen vinden minder aansluiting bij verenigingen… Maar er is nog altijd de behoefte om samen te komen, anderen te ontmoeten. Zo is bijvoorbeeld het vormingsaanbod in Ter Dilft ontstaan.

— Griet: Daarom ben ik ook trots op onze Maakplaats: een verhaal van onderuit gegroeid, zonder strikt verenigingsmodel. De verbindende factor is
creativiteit, niet alleen artistiek. En zo is een community ontstaan van mensen die zich daar welkom voelen.

— Eugeen: Het socio-culturele aspect van een cultuurcentrum is altijd belangrijk geweest. Het gaat niet alleen om cultuur - al dan niet met grote C - maar ook om het sociale.

— Griet: De wereld komt nu door alle technologie/media in ieders huiskamer binnen: armoede, onderdrukking, klimaat… Via de stem van verschillende artiesten kunnen wij maatschappelijk relevante thema’s aan bod laten komen, niet moraliserend, wel genuanceerd. Dat kan via een lezing, een voorstelling, een kunstwerk op de oever van de Schelde… Belangrijk dat we onze nek daarvoor blijven uitsteken.

Wat zijn voor jullie de hoogtepunten in die 50 jaar?

— Eugeen: De bouw van de huidige schouwburg was een hoogtepunt. Die is essentieel geweest voor de ontwikkeling van Ter Dilft. Ook het  opstarten van onze Bedrijvenpool in 1990 was belangrijk: deze eerste vorm van bedrijfssponsoring was uniek in Vlaanderen en is nog altijd een belangrijke steun voor het aanbod in Ter Dilft. 

— Griet: Toen ik hier startte in 2012 hebben we de toenmalige bouwplannen moeten omgooien omwille van de budgetten. Dat was een uitdaging, want we zijn met alle bewoners van de site (cultuurcentrum, bib, academies…) blijven doorwerken: op de werf, maar ook op alternatieve locaties. Het was voor mij een hoogtepunt om te zien hoeveel creativiteit er in die periode ontstond: niet alleen in het praktisch reorganiseren, maar ook in projecten zoals Onbetaalbaar kraakt Ter Dilft, Ter Dilft Breakdown en Red Jacket: muren werden gesloopt als deel van een expo, de legendarische zitput werd een jacuzzi… we namen zelfs een café over in Hingene. Die drive en dynamiek binnen ons team is fantastisch.

— Eugeen: Ik herken nog steeds de fierheid en gedrevenheid van de medewerkers van Ter Dilft (lacht).